Szekspir wśród grobów. „Ryszard III” o bezwzględnej walce o władzę

„Ryszard III” w reżyserii Pawła Świątka będzie grany w Piekarni od 21 do 24 stycznia 2027 roku. Teatr Polski w Podziemiu proponuje widzom Szekspira osadzonego we współczesnej konwencji, na scenie przypominającej cmentarz. To opowieść o walce o wpływy, w której polityczne kalkulacje szybko prowadzą do kolejnych śmierci.

Przed początkiem spektaklu widz może przejrzeć się w lustrze o kształcie nagrobka. Ten obraz zapowiada inscenizację łączącą mechanizmy władzy z przemijaniem. Choć punktem wyjścia pozostaje historia angielskiego dworu, sposób zachowania i wygląd bohaterów pozwalają odnieść ją także do świata poza dawną Anglią. Kłamstwa, manipulacje i morderstwa służą tu zdobywaniu oraz utrzymywaniu pozycji, a moralność nie stanowi dla sprawujących władzę istotnej przeszkody.

Władza z reżyserskiego krzesła

Hierarchię na scenie wyznaczają między innymi reżyserskie krzesła. Zajmujący je możni kierują innymi i rozstrzygają o ich losach. Patos politycznej rozgrywki przełamują codzienne szczegóły, choćby dworski posiłek serwowany w pudełkach. W tej scenie wyróżnia się Michał Mrozek jako Buckingham: nadaje postaci chuligański rys, widoczny nawet w sposobie posługiwania się pałeczkami.

Tytułowego Ryszarda gra Michał Opaliński. Z pewnością prowadzi bohatera, a szczególnie wyraziste są jego spotkania z Lady Anną i królową Elżbietą. Pierwsza, grana przez Jankę Woźnicką, wydaje się naiwna i momentami niezręczna. Elżbieta Agnieszki Kwietniewskiej początkowo się broni, lecz z czasem poddaje się sile słów przeciwnika. Obie aktorki tworzą przekonujących partnerów dla odtwórcy głównej roli.

Anastazja Kowalska pokazuje Małgorzatę jako zgorzkniałą i zniesmaczoną byłą królową, która szuka ukojenia w alkoholu. Jej chwiejność, splątane wypowiedzi i urywane, niewyraźne przekleństwa odsłaniają rozpad postaci. Bartosz Śledź działa oszczędniejszymi środkami: ubrany na biało pozostaje figurą dyskretną, ale budzącą niepokój.

W obsadzie są również Dariusz Maj, Igor Kujawski, Katarzyna Wuczko i Eryk Walkowiak. Cały zespół buduje wiarygodne postaci mimo umownej, uwspółcześnionej formy. Pomaga w tym klarowny sposób prowadzenia dialogów i monologów, bez nadmiernego patosu.

Cmentarz, na którym działa się polityka

Scenografia Marcina Chlandy należy do najmocniejszych stron przedstawienia. Ciemne, regularnie rozmieszczone mogiły tworzą przestrzeń kolejnych zdrad i zbrodni. Można w nich dostrzec obraz pogrzebanego dobra, podczas gdy zło nadal działa. Kolejne ofiary zostają upamiętnione prostym gestem: ich imiona są zapisywane szminką na lustrach.

Układ grobów pozwala aktorom prowadzić działania w kilku miejscach jednocześnie. Widz sam decyduje, za którą sytuacją podążyć wzrokiem, dzięki czemu uporządkowana przestrzeń nie pozostaje statyczna. Opowieść angażuje, choć jej siła nie jest jednakowa przez cały spektakl.

Wizualny porządek współtworzą kostiumy Grzegorza Więckowskiego: eleganckie, oszczędne, chwilami także żartobliwe. Nastrój dopełniają światła przygotowane przez Chlandę oraz muzyka Olgi Mysłowskiej, dopasowana do wydarzeń na scenie.

Dla widzów ceniących słowo

W przedstawieniu ważną rolę odgrywa przekład Szekspira autorstwa Stanisława Barańczaka. Tekst wybrzmiewa donośnie i jest podawany z wyczuciem. Duża ilość słowa może jednak mieć znaczenie dla osób oczekujących szybszego tempa; widzowie lubiący dobrze wypowiadane teatralne monologi i dialogi znajdą tu natomiast wiele dla siebie.

Źródło: wroclaw.pl